Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Taliban'ın zaferi
21 Temmuz 2010 / 06:20
Afganistan Konferansı’nda koalisyon güçlerinin, ülkenin güvenliğini 2014 yılından itibaren Afganlar’a bırakmasına karar verildi.

MİLLİYET

 

Afganistan’da yönetim Afganlar’a geçiyor. Kâbil’de dün düzenlenen uluslararası konferansta, 60 ülkenin temsilcileri, Afgan Devlet Başkanı Hamid Karzai’nin ülkesi için sunduğu planı prensipte onayladı. Toplantıda ortak bildirinin ana noktaları şöyle oldu:

-  Afgan ordusu 2014 yılından itibaren ülkenin her köşesinde tam yetki sahibi olacak, böylece Amerikan ve İngiliz askerleri de geri çekilebilecek.

-  Afgan ordusu iki yıl içinde 171 bin askere ve 134 bin polise çıkarılacak. 

Militanlara ‘eve dönüş yasası’

-  Şiddetten vazgeçtiğini söyleyen Taliban’ın topluma kazandırılması için yeni bir program başlatılacak. Uluslararası camia bunun için bir fon oluşturacak. BM geri kazanma programı çerçevesinde bazı orta düzey Taliban liderlerinin ismini uluslararası kara listeden çıkaracak.

-  İnsani yardımın en az yarısı hükümet bütçesi üzerinden dağıtılacak.

-  Kadın haklarının Afganistan’ın geleceğinin en önemli unsurlarından biri olduğunu hatırlatan ülkeler, kızların ve erkeklerin eğitimine, korunmasına, sağlığına yatırım yapacak.

NATO: Hemen gitmeyeceğiz

Afganistan’da yabancı askerlerin çekilme planı böylece ilk kez netlik kazanmış oldu. ABD daha önce Temmuz 2011’de geri çekilmeye başlayacağını açıklamıştı. İngiltere de 2014’te tüm askerlerini geri çekmiş olmayı umuyor. Uluslararası camianın desteğiyle bu ilk kez somut bir plan haline geldi. Ancak dört yıl içinde yabancı askerlerin tamamen çekilmesi inandırıcı değil. Nitekim NATO Genel Sekreteri Anders Fogh Rasmussen de devir teslimin çok uluslu gücün ülkeden tamamen çekileceği anlamına gelmediğini söyledi. Rasmussen ayrıca, Afganistan’a destek vermeye devam edeceklerini de belirtti.

Taliban’la pazarlık yapılacak

Amerikan ve İngiliz askerlerinin tehlikeli güney bölgelerinden tamamen çekilmesi halinde Afgan askerlerinin burada kontrolü ellerinde tutmasına imkânsız gözüyle bakılıyor. Taliban’ın en azından bu bölgelerde tekrar mutlak hâkim olması kesin gözüküyor.

Zaten biraz da bu nedenle Taliban’la masaya oturma fikri tartışılıyor. Afganistan’da tarihi konferansın perde arkasında Taliban’la masaya oturma ihtimali vardı. Afganistan ve İngiltere pazarlığa sıcak bakıyor, ancak ABD henüz resmi duruşunu açıklamadı. İngiliz The Guardian gazetesi ise üst düzey Amerikalı yetkililere dayandırdığı haberinde Obama yönetiminin Taliban’la görüşme fikrine yaklaştığını söyledi. Gazeteye göre, yönetim olası bir pazarlık için hazırlık yapmaya başladı. Afganistan’a aracılar gönderildi. BM’nin eski Afganistan Temsilcisi Lahdar Brahimi’nin de görüşmelere aracılık yapması ihtimali gündeme geldi.

Barack Obama, seçimlere hazırlanırken, “İktidara gelince ABD’nin düşmanlarıyla görüşürüm” demişti. 

Bir Afgan’a 93 dolar, Amerikan askerine 1 milyon dolar harcanıyor

Kâbil’deki konferansın ana konularından biri büyük devletlerin gönderdiği yardımların hükümet üzerinden dağıtılmasıydı. Afganlar, tüm yardımın asker ve polis yetiştirme gibi koalisyon askerlerinin bir an önce ülkeden çıkmasını sağlayacak projelere gittiğini savunuyordu. Gerçekten de Afganistan’a bugüne kadar yapılan 40 milyar dolarlık yardım henüz ciddi bir sonuç vermedi. Afgan yönetimi, fakirlerin çoğunun güvenli kuzey bölgelerinde yaşadıkları için uluslararası kamuoyu tarafından unutulduğunu söylüyor.

%39 Afganlar’ın yüzde 95’inin suya erişimi yok. Nüfusun yüzde 39’u (9 milyon kişi) fakirlik sınırının altında yaşıyor.

30 Her 30 dakikada bir kadın hamilelik ya da tüberkülozdan ölüyor. Ülkede iki dakikada bir çocuk hayatını kaybediyor.

542 MİLYON Ülkeye yapılan insani yardım 2002’de 542 milyon dolarken bugün 80 milyon dolara geriledi.

93 Afganistan’da kişi başına yıllık insani yardım miktarı 93 dolar. Bir Amerikan askerinin Afganistan’da geçirdiği bir yıl ise 1 milyon dolara mal oluyor.

60 ülke katıldı

Konferansa 60 ülke, 12 uluslararası organizasyon ile 40 dışişleri bakanı katıldı. Konferans Kuran okunarak açıldı. Konferansta Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, “Afganistan Afganlarındır” dedi. ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton ise, “Afganistan yönetimi birçok sorunla yüz yüze gelecekleri bir döneme giriyor. Özellikle yönetimi düzeltmek için yaptıklarından çok memnunuz. Ancak daha yapılacak çok iş var” yorumunu yaptı.

İşgalden kurtulamadı

1919: Afganistan, İngilizlere karşı bağımsızlığını kazandı.

1964: Ülke yönetiminde, monarşiden anayasal monarşiye geçildi.

1973: Darbeyle iktidara gelen Muhammed Davud, cumhuriyet ilan etti.

1978: General Davud, solcu Halkın Demokratik Partisi tarafından yapılan darbede öldürüldü.

1979: Solcu liderler Hafızullah Amin ve Nur Muhammed Taraki arasındaki iktidar kavgasında isyanlar başgösterince Sovyetler Birliği ülkeye asker gönderdi ve Amin görevden alınarak idam edildi.

1980: Mücahitler, Sovyet askerlerine karşı direnişi yoğunlaştırdı. ABD, Pakistan, Çin, İran ve Suudi Arabistan mücahitlere para ve silah yardımı yaptı.

1986: ABD, mücahitlere Stinger füzeleri verdi.

1988: Afganistan, SSCB, ABD ve Pakistan barış anlaşmaları imzaladı ve Sovyetler Birliği askerlerini çekmeye başladı.

1989: Son Sovyet askerleri çekildi, ancak iç savaş devam ediyordu.

1994: Taliban, Burhaneddin Rabbani yönetimine karşı etkili bir güç haline geldi.

1996: Taliban başkent Kâbil’i ele geçirdi ve radikal İslam anlayışını uygulamaya başladı. Kadınların çalışması yasaklandı, recm ve uzuv kesme cezaları getirildi.

1997: Pakistan ve Suudi Arabistan Taliban yönetimini tanıdı.

1998: ABD, Afrika’daki Amerikan elçiliklerinin bombalanmasından sorumlu   tuttuğu Usame Bin Ladin’i hedef alan füze saldırıları düzenledi.

1999: BM, Bin Ladin’in teslim   edilmesi için Afganistan’a yaptırım ve  hava ambargosu uygulamaya başladı.

2001: Mart ayında Taliban Buda heykellerini bombaladı.

2001: Ekim’de ABD ve İngiltere, Taliban’ın 11 Eylül saldırılarından sorumlu tutulan Bin Ladin’i teslim etmeyi reddetmesi üzerine Afganistan’a hava saldırısı başlattı.

2001: Aralık’ta Taliban son kalesi Kandahar’ı da kaybetti.

2001: Aralık’ta Hamid Karzai geçici yönetimin başkanı oldu.

2003: NATO, Kâbil’in güvenliğini devraldı.

2004: Başkanlık seçimlerini Karzai kazandı.

2005: 30 yılı aşkın süredir ilk kez   genel ve yerel seçimler yapıldı.

2006: NATO, Afganistan genelinde güvenliği üstlendi.

2009: Karzai başkanlık seçimlerini kazandı.

2009: Aralık ayında ABD Başkanı Barack Obama, ülkedeki Amerikan askeri sayısını 30 bin artırıp toplamda 100 bine çıkardı. Obama, ABD’nin 2011’den itibaren ülkeden çekileceğini de açıkladı.

TALİBAN KİMDİR?

Medresede yetiştiler idamlarla yönettiler

Radikal İslamcı Taliban hareketi, Sovyetlerin Afganistan’dan askerlerini çekmesinin ardından 1990’ların başlarında kuzey Pakistan’da ortaya çıktı. Harekete katılan ilk Afganların Pakistan’daki medreselerde eğitildiği biliniyor.

Ağırlıklı olarak Peştunlardan oluşan Taliban, Afganistan’da 1994’te ön plana çıktı. Yolsuzlukla mücadele etmesi ve kontrolleri altındaki bölgelerde güvenliği sağlaması nedeniyle popülarite kazanan Taliban hareketi, 1996’da Kâbil’i ele geçirdi. 1998’de Afganistan’ın neredeyse yüzde 90’ının kontrolü Taliban’ın elindeydi.

Taliban’ın yönetiminde bölgelerde, halkın önünde infaz edilen idam cezaları, hırsızların ellerinin kesilmesi gibi şeriat kuralları uygulandı. Erkeklerin sakal bırakması zorunlu hale gelirken, kadınlar da burkaya sokuldu. 11 Eylül 2001’de ABD’ye düzenlenen saldırıların ardından dünyanın gözleri Taliban’a çevrildi. Taliban, saldırılardan sorumlu tutulan    El Kaide örgütü ve örgütün lideri Usame Bin Ladin’e sığınma imkânı sağlamakla suçlanıyordu. Ekim 2001’de ABD liderliğindeki Afgan işgalinin ardından aralık ayında Taliban rejimi devrildi. Ancak lideri Molla Ömer hâlâ bulunamadı.

DİĞER HABERLER
YAZARLAR
Haberler
Kavram
Ercümend Özkan
POSTA LİSTESİ
Foto Galeriler
Video Galeriler
HAVA DURUMU
Ankara
0 / 10 °C
Hakkari
-3 / 11 °C
İstanbul
12 / 16 °C
İzmir
9 / 18 °C