Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Obama dürüst olmalı
29 Mayıs 2010 / 15:24
ABD Başkanı Barack Obama'nın 20 Nisan tarihinde Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva'ya yazdığı mektup İran'ın nükleer programıyla ilgili Washington'da yaşanan anlaşmazlığı ortaya koydu.

Obama nükleer takas anlaşmasında dürüst olmalı

Huffington Post*  - HÜRRİYET

Anlaşma Başkan'ın bütün taleplerini İran'a kabul ettirdi ancak Dışişleri Bakanı Hillary Clinton ve Beyaz Saray sözcüsünün açıklamaları anlaşmanın ABD için yeterli olmadığını ifade ediyor. ABD basınında ise Erdoğan ve Lula'nın haklı çıktığı ve Obama'nın tavrını dürüstçe ortaya koyması gerektiği yorumları yapılıyor.

  

ABD'Lİ YETKİLİLER: TAKAS ANLAŞMASININ İÇERİĞİNİ BİLMİYORDUK

  

Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva, Başbakan Tayyip Erdoğan ve bu ülkelerin dışişleri bakanları geçtiğimiz hafta arabuluculuk ettikleri uranyum takası anlaşmasında ABD Başkanı Barack Obama’nın rolünü açıklarken çok nazik davrandılar.

  

Şimdi elimizde Dışişleri Bakanı Hillary Clinton’ın ve Beyaz Saray sözcüsünün, Türkiye-Brezilya anlaşmasının ABD’nin belirlediği standartlara uymadığı yönündeki açıklamalarının doğru olmadığını kanıtlayan belgeler var.

  

Görünen o ki Başkan Obama 20 Nisan tarihinde Lula’ya bir mektup yazmış. Mektup özetle şöyle: 20 Nisan’da, yani İran, Türkiye ve Brezilya arasında imzalanan Ortak Deklarasyon Tahran’da açıklanmadan önce, Başkan Obama, bir mektupla Başkan Lula’ya, anlaşmanın ABD için kabul edilebilir olması için İran’ın bir yıl içinde 1,200 kilogram uranyumu Türkiye’ye göndermesi, karşılığında da yeni yakıt alması gerektiğini bildiriyor.

 

ANLAŞMADA BÜTÜN TALEPLER VAR

 

Brezilya ve Türkiye, bu taleplerin tamamını takas anlaşması kapsamında İran’a kabul ettirdi. Obama’nın mektubunda ABD’nin İran’ın nükleer programını durdurması ya da yüzde 20 oranında uranyum zenginleştirmeyi bırakması yönündeki taleplerine hiç değinilmiyor. Ancak Obama yönetimi yetkilileri şimdi bu talepleri öne sürerek anlaşmanın yetersiz olduğunu savunuyor.

 

Obama mektubunda Brezilyalı mevkidaşına Lula ve Erdoğan’ın teklifleriyle ilgili detaylı bir cevap verme sözü verdiğini de hatırlatıyor. Obama’nın kendi sözleriyle mektubu “Başkan’ın görüşlerini detaylı bir biçimde açıklamayı ve bir yol haritası çizmeyi” hedefliyor.

 

Obama mektubunda özellikle “Bizim için İran’ın 1,200 kilogram düşük oranda zenginleştirilmiş uranyum transfer etmeyi kabul etmesi güveni tesis edecek ve İran’ın stoklarındaki zenginleştirilmiş uranyum miktarını azaltarak bölgesel tansiyonu düşürecektir” diyor.

  

ZAMANLAMA DA UYGUN

 

Nükleer madde takasının zamanlaması ve İran’ın uranyumunun üçüncü bir ülkenin muhafazasıyla ilgili olarak da Obama şöyle diyor:

  

“Sizden, Türkiye’den ve İran’ın teklif götürdüğü diğer ülkelerden anladığımız kadarıyla İran uranyumla nükleer yakıt aynı zamanda takas edilmedikçei uranyumu ülkesinden çıkarmayı düşünmüyor. Toplantımız sırasında General Jones’un dile getirdiği gibi, nükleer yakıtın üretilmesi için en az bir yıla ihtiyaç var. Burada önemli bir taviz veriliyor.

  

“Geçtiğimiz Kasım ayında, Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu, İran’a, yakıt üretimi sırasında 1,200 kilogram uranyumunu üçüncü bir ülkede, özellikle de Türkiye’de himaye altına alınması yönündeki teklifimizi götürdü. İran bu fikri hiçbir zaman kabul etmedi ve neden reddettiğiyle ilgili de güvenilir bir açıklama yapmadı. Ben bu tavrın İran’ın nükleer programının amaçları hakkında soru işaretleri yarattığına inanıyorum. Brezilya’dan İran’ı uranyumunu Türkiye’nin himayesine vermesi yönünde etki altına almasını istiyorum.”

   

Brezilya-Türkiye anlaşmasının bir parçası olarak İran, uranyumunu bir yıl için yakıt karşılığında Türkiye’nin himayesine vermeyi kabul etti.

  

"İRAN'IN İYİ NİYETİNİ SORGULUYORUM"

 

Obama’nın mektubundaki son yorumları da şu yönde:

  

“Bu süreç boyunca, İran güven yaratmak yerine bu fırsata yaklaşımıyla ilgili güveni zedeledi. Dolayısıyla ben de İran’ın Brezilya’yla olan diyalogundaki iyi niyetini sorguluyorum. Aynı sebepten dolayı görüşmemiz sırasında sizi uyardım. Yapıcı bir diplomatik süreç başlatmak için İran’ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na resmi kanallar üzerinden, diyalog için yapıcı bir teklif götürmesi gerek ancak henüz bunu yapmadı. Bu arada, yukarıda belirlediğim takvim doğrultusunda yaptırım sürecine devam edeceğiz. Dahası, İran’la diyalog için de kapıyı açık bırakacağımı daha önce söyledim.”

  

Brezilya-Türkiye nükleer takas anlaşmasına uygun olarak, İran Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na resmi kanallar üzerinden diyalog için yapıcı bir teklif götürdü bile.

  

OBAMA GÖRÜŞMEYE HAZIR MI?

 

Nükleer zenginleştirmeyle ilgili olarak da Obama daha önceki bir mesajında şu ifadeler kullanmıştı:

  

“Tahran’ın uranyum zenginleştirmeyi durdurması yönünde bugüne kadar kabul edilmiş beş Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararını sürekli olarak reddetmesine rağmen, biz İran’ın ürettiği zenginleştirilmiş uranyum kullanılarak üretilecek nükleer yakıtın ülkeye verilmesi yönündeki teklifin hayata geçirilmesine destek vermeye hazırız. Bu da bizim karşılıklı güven inşa etme isteğimizin bir göstergesidir.”

  

Bunları yazmak bizi üzüyor ancak şu soruyu da sormak gerek: Başkan Obama, bu konuda İran, Brezilya, Türkiye ya da herhangi bir ülkeyle iyi niyet çerçevesinde görüşmeye hazır mı?

   

*Ortadoğu uzmanları ve Il Politico bloguun yazarları Flynt ve Hillary Mann Leverett

 

DİĞER HABERLER
YAZARLAR
Haberler
Kavram
Ercümend Özkan
POSTA LİSTESİ
Foto Galeriler
Video Galeriler
HAVA DURUMU
Ankara
0 / 10 °C
Hakkari
-3 / 11 °C
İstanbul
12 / 16 °C
İzmir
9 / 18 °C