Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Cihan Aktaş'tan İran’da Recm konusu
20 Eylül 2010 / 11:11
İran üzerine yazdığım yazılarda, devrimin modern boyutuna işaret ederim hep. Modern söylemlerle gerçekleşen devrim, öncülerinin ve katılan kitlelerin talepleriyle, “İslami” niteliğini belirginleştiren bir çizgide ilerlemiştir.

Cihan AKTAŞ-ÖZGÜN DURUŞ


Haftalardır recm cezasına çarptırılan İranlı Sakine’yle ilgili haberler yayınlanıyor medyada. Fotoğraflarındaki gülümseyen yüzünden bile acı taşıyor, zina ile suçlanan kadının. Ona atılacak taşlar mutlaka bizleri de bir yerden yakalayacak; suçun niteliği, medya anlatılarının, görüntülerinin gerisinde görünmez olduğu halde. O, zor bir cezanın utancı bir şekilde hepimize paylaştıran sahnelerde bir erkek bedeni değil, bir kadın bedeni görünüyor; nasılsa. Suçun sebebi değil, cezalandırma tarzına dönük muhakemelerimiz. Çünkü, Zeki Bulduk’un “Süreyya Üzerinden Vur İslam’a” başlıklı yazısında belirttiği gibi, hiç birimiz taşı ilk atan kişi olmak istemeyiz; bunu en azından çevremdeki Müslüman vicdanıyla ilgili gözlemlerime dayanarak söyleyebiliyorum.

 

İranlılar da taşı atmayı o kadar gönülden istemiyorlar. Sakine Aştiyani’nin recm cezası şimdilik dondurulduysa da mahkemesi neredeyse 5 yıldır sürüyor. 2008 yılı Mart ayında Yüksek Yargı Organı Başkanı Ayetullah Şahrudi recmin bütün ülkede durdurulması yönünde bir çalışma başlatmıştı. Ancak geleneksel külliyata yaslanarak bir sentez oluşturmaya çalışan bağımsız yargının kimi birimleri, kırsal kesimde recm cezası vermeye devam ediyor. Recm sahneleri kırsal alanın sınırlarından taşıyor ve adeta pornografik bir içerikle dönüyor “çok sesli” ekranlarda. İranlı yetkililerin bu sahnelerin oluşturduğu sorular karşısındaki cevabı ise netlikten uzaktır. Çünkü soruya muhatap olan temsilcinin de muhtemelen recm cezası konusunda karışıktır kafası.

 

“Soraya’yı Taşlamak” filmi üzerine arka arkaya eleştiriler yayınlandı gazetelerde son haftalarda. Enver Gülşen bu filmin taşıdığı piyasa emelinin altını çizdi, Özgün Duruş’ta yayınlanan “Süreyya’nın Kanıyla İslam’ı Lekelemek” başlıklı yazısında; yapımcısının aynı zamanda İsa’nın Çilesi filminde de imzasının bulunduğunu da hatırlatarak. Utancın, acının, işkencenin, kanın, kitlelerin merakını tahrik edecek bir şekilde sunulmasındaki pornografik boyut her iki filmde de öne çıkıyor. Teşhirdeki kasıt sürerken, vakanın sorgulanması karşısında mahcup bir direnç yayılıyor alttan alta. Batı medyası karşı çıkıyor ya, sinema sektörü de işe el attı ya, yanlışlığın tarafımızdan görünürlüğü zayıflıyor. İlk taşı atmaya gönüllü olan kişinin yüzü ise her zaman örtük.

 

İran’ın devrimci kadınları, recm uygulamalarından duydukları sıkıntıyı ve üzüntüyü sıklıkla dile getirirler. Ayetullah Talegani’nin kızı, reformist siyasetçi ve İranlı Kadınlar Derneği Başkanı Azem Talegani ile ROZA (Kadın Gazeteciler Derneği) kurucularından Mahnaz Nejadbahram, kendileriyle recm üzerine yaptığım konuşmalarda kim bilir kaç kez, bu ceza türünün uygulanmasının İslami değer ve amaçlarla bağdaşmadığını, İran devriminin recm cezasının ağırlığını taşımaması gerektiğini ifade etmişlerdir bana. Nejadbehram, İslam’da anahtar özelliğine sahip bulunan insanın değeri, adalet, hakkaniyet, barış arayış, merhamet gibi kavramlar açısından bakıldığında, recm cezasının kabullenilemeyeceğini savunur.

 

Nejadbehram’a göre, recm cezası günümüzde, sebebi olan cürmün işlenmesinde caydırıcı olma gibi bir işleve sahip olmadığı gibi, uygulamanın yaslanmaya çalıştığı değerleri kalkındırma gibi bir fonksiyondan da uzaktır.

 

İran üzerine yazdığım yazılarda, devrimin modern boyutuna işaret ederim hep. Modern söylemlerle gerçekleşen devrim, öncülerinin ve katılan kitlelerin talepleriyle, “İslami” niteliğini belirginleştiren bir çizgide ilerlemiştir. Kadını geleneksel konumundan sıçramaya yüreklendiren devrimci katılım, Müslüman fıkıhçılar açısından yeni bir yol ayrımını işaret edecek kadar önemli tartışmalara yol açmıştır. Geçmişte de defalarca gündeme gelen Usuli-Ahbari fıkhi geleneklerin farklı duruşlarıdır, sözünü ettiğim. Usuli içtihatta zamanı ve mekânı dikkate alırken, Ahbari, sözlü ya da yazılı geleneğe harfiyen sadakati önceler.

 

1999’da, Ayetullah Humeyni’nin yakın çevresinden bir sima olan Ayetullah Bocnordi ile kadın meselelerinin ağırlık kazandığı bir röportaj yapmıştım. Bocnordi, 80’li yılların ortalarına doğru recm sahneleri nedeniyle İran’ın uluslararası baskıya maruz kalması üzerine konuyu Ayetullah Humeyni ile görüştüğünü anlattı bana. Ayetullah Humeyni, Bocnordi’nin açıklamaları üzerine, “İyi ya, o zaman hapis cezası verilsin recm yerine” der. Ancak yargının yeniden yapılanması henüz sürdüğü ve yerel mahkemeler de bağımsız işleyişini koruduğu için, Ayetullah Humeyni’nin vefatının ardından zaman zaman recm vakaları gündeme gelmeye devam etmiştir. Bocnordi ise kişisel olarak Humeyni’nin recm cezasından yana olmadığını düşünüyordu. Bocnordi ayrıca, recm cezasını gerektiren suçun, İslam’da özel hayatların dokunulmazlığı nedeniyle kanıtlanmasının çok zor olduğu kanaatine sahipti.

 

Arı duru İslam adına eleştirilen örf ve töre, kapıdan kovuldukça bacadan girecek kadar dayanıklı. Recm vakaları, İran devrimine karşı mücadele eden çevrelerde kullanışlı bir malzeme olarak görülmeye devam ediyor. Kendini yeniden üretmeyi önemsemediği oranda da İran devrimi, örfe dayalı alışkanlıklar ve global medyanın oluşturduğu tanımlarla daralmalar yaşıyor. Çağımızın etkili iletişim araçları, sinema, internet ve televizyon kanalıyla recm sahneleri yeryüzünü dolaşırken, Müslüman toplumlara ilişkin kadın, hukuk, insan hakları, şiddet, cinsellik, harem gibi kavramlarla ilgili popüler yorumlara “sürümden” geçerlilik kazandırıyor.

 

Kadınların ufkunun yapılanmasını sürdüren yasaların tanımlarının ötesinde bir genişliğe sahip bulunduğu İran, recm cezasının yükünü taşıyamıyor; bu da şahsi bir tespitim. Kur’an’da mevcut el kesme cezasını ülke koşullarını dikkate alarak paranteze alan İran, sadece örfen varlığını koruyan recm cezasını tamamen uygulamadan kaldırma konusunda daha fazla tereddüt edemez gibi geliyor bana.

Bu yazıya toplam (7) yorum eklenmiştir.
cevdet
29 Eylül 2010 Çarşamba 00:15
recm meselesi üzerine
tirmiydi?Daha fazla uzatmaya gerek yoktur.
Şimdi gelelim bazı yorumcuların isimlerini zikrettikleri bayan gazetecilere... Bence bu gazeteciler hatalarıyla-sevaplarıyla kendilerini kanıtlamış,akidesi sağlam gazetecilerdir.Bundan kesinlikle şüphem yoktur.Hele hiçbir zaman batı karşısında komplekse kapıldıklarını düşünmüyorum.\"DİN NASİHATTİR.\" düsturundan yola çıkarak,sizlere şunu söylüyorum:Başkalarının günahını almayın.Ayaklarınız yere değsin.
necati türkoğlu
23 Eylül 2010 Perşembe 22:20
Erdal Şafak - İrandaki recm olayını aydınlatıyor
İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecad'ın New York'ta Müslüman cemaatin temsilcilerine hitaben yaptığı konuşmayla ilgili haberi okuyunca utandım. Batılı meslektaşlarım adına.

http://www.sabah.com.tr/Yazarlar/safak/2010/09/22/sakine_ve_teresa
Muradi
22 Eylül 2010 Çarşamba 00:12
Kur'an'da Olmayan Cezalandırma
Cihan Hanım meseleyi özetlemiş ve bu cezalandırmanın Kur'an'i olmadığını belirtmiş. Kalkıpta Irak'ta öldürülenlerle bu işin alakası ne?!
Kur'an'da zinanın cezası varken rivayetlerle recmi ön plana çıkarmaktan vazgeçmek gerekir. Ahad olan haberler Kur'an'a tercih edilemez.
İsmail Karataş
21 Eylül 2010 Salı 19:52
Başörtülü ezik yazarlar silsilesinin bir ferdi
Ali Furkani Beyin dediği maalesef doğru, özellikle bu başörtülü yazarlarda çok fazla, esra elönü(dikkat çekmek için yapmadığı kalmadı, bir kadının sunduğu popüler bir tv programında tesettürün ölçüsünü(!) bildirdi), özlem albayrak zaten maaşallah hiçbir sorun yok ahlaksız dizileri tenkid ediyor(bu rezilliğin kaynağını eleştirmiyor), en faciası da hidayet tuksal:kuranın çok sert cezaları varmış buna çok vahşi geliyormuş bu cezalar değiştirilmeliymiş.bu "bizden de hanım yazarlar çıkıyor" diyebilmek için(özlem albayrak zaten akraba kontenjanından yazar) ortaya sürülmüş yazarlar şahsiyetsizlikleriyle yazdıkları köşelerinden yüzbinlere ulaşıyorlar.şimdilerde yeni yeni bu rezillik sonucu belki de, toplumdaki çürümeye karşı yazılar yazılıyor.allah sonumuzu hayır etsin.amin.
ş. erbaş
21 Eylül 2010 Salı 09:06
Ali Furkani'in yorumu
Ali Furkani'in yorumu tutarsız. Bayan Aktaş ciddiyetle bir meseleyi irdelemeye çalışmış. Yaptığı batılı değerlerin kritiği veya mukayesesi değil. Bayan Aktaş böylesi bir yaklaşımı hak etmiyor.
harun uygur
21 Eylül 2010 Salı 00:51
recm demi sorun var yoksa rejimdemi?
anlaşılmayan şey tevhid inancında ALLAH'ın ve Resulunün emrettiği bi konuda hiç bir şekilde muhalefet edilemeyeceğidir.Bu yazının bi saçmalığıda bu ,diğer bi saçmalık ise sadece kadınlar üzerinden anlatılan bir haber yahu İslam dininde cezalar sadece kadınlaramı uygulanır hele recm cezaları? Sormak isterim aktaş hanımefendiye recmde mi hata arıyor yoksa rejimdemi yoksa kadın acınma siyasetimi yapıyor?
alifurkani
20 Eylül 2010 Pazartesi 13:36
Recm mesele değil
Beni Recm meselesinden çok burada kaygının sebebi rahatsız ediyor, iki yüzlülük mide bulandırıcı!!!Batı önünde kötü duruma düştüğümüz zehabına kapılan bu yazarımız;Irak'ta katledilen milyonlarca İnsan insan insan insan insan insan ve insanı nasıl açıklıyor?Milyonlarca insan Irak'ta, Afganistan'da, Somali'de,Bosna'da katledildi tek suçları vardı Müslüman olmak!Tecavüzleri de hatırlatsak bu bir zamanların devrimci geçinen yazarına!!!Bu eski radikal ve devrimciler nasıl da dönüştüler...Takındığı başörtüsü bile bu bayanın içinde bulunduğu ruhi durumu öyle güzel gösteriyor ki...
DİĞER HABERLER
YAZARLAR
Haberler
Kavram
Ercümend Özkan
POSTA LİSTESİ
Foto Galeriler
Video Galeriler
HAVA DURUMU
Ankara
0 / 10 °C
Hakkari
-3 / 11 °C
İstanbul
12 / 16 °C
İzmir
9 / 18 °C